Η ίδρυση της σημερινής πόλης και η ακμή της

Αντίθετα από τις γειτονικές Βέροια και Έδεσσα, που παρουσιάζουν αδιάλειπτη παρουσία στο χώρο, στην περιοχή της σημερινής Νάουσας παρατηρείται σημαντικό χρονικό κενό στην οργανωμένη της κατοίκηση. Η αποσύνθεση των αρχαίων οικιστικών σχηματισμών πρέπει να αναζητηθεί στην όψιμη ρωμαιοκρατία και τους σκοτεινούς χρόνους που ακολούθησαν. Η τοπική παράδοση και άλλες έμμεσες ιστορικές μαρτυρίες τοποθετούν το συνοικισμό της σημερινής Νάουσας λίγα χρόνια μετά την κατάληψη της Βέροιας από τους Τούρκους (1385-1386) και πριν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453). Αυτό έγινε στο πλαίσιο μιας επιχείρησης επανεγκατάστασης των κατοίκων, που φοβισμένοι από παλιότερες αλλά και από πιο πρόσφατες επιδρομές, είχαν καταφύγει σε δάση και απρόσιτα ορεινά σημεία στο Βέρμιο, όπου παρέμεναν υπό δύσκολες συνθήκες διαβίωσης. Ο τοπικός ιστορικός Ε. Στουγιαννάκης διασώζει μια ενδιαφέρουσα παράδοση για το συνοικισμό αυτό, με σαφείς αναφορές στο μύθο της Διδούς και του κομμένου σε λεπτές λωρίδες βοδινού δέρματος που καθόρισε τα σύνορα της πόλης.

Η ίδρυση της Νάουσας χρονολογείται λοιπόν στο πρώτο μισό του 15ου αιώνα. Συγκεκριμένα, οι Τούρκοι, αμέσως μετά την κατάληψη της περιοχής, παραχωρώντας ιδιαίτερα προνόμια, προσπάθησαν να συγκεντρώσουν στη θέση που βρίσκεται η σημερινή πόλη τους κατοίκους των γύρω ορεινών χωριών.

Η πιο διαδεδομένη εκδοχή για την ίδρυση του οικισμού είναι αυτή που συνδέεται με τον στρατηγό του σουλτάνου Μουράτ Ά, Γαζή Εβρενός μπέη, o oποίος θα ιδρύσει και βακούφι (κτήμα αφιερωμένο σε τζαμί ή σε ναό) που οι απόγονοί του διατήρησαν στα Γιαννιτσά. Ο ελληνικός πληθυσμός στην περιοχή απολάμβανε εξ’ αρχής σημαντικά προνόμια, χάρη στην παρέμβαση της Βαλιντέ Χανούμ σουλτάνας (Μάρα Μπράνκοβιτς), κόρης του Σέρβου ηγεμόνα Γεώργιου Μπράνκοβιτς και σύζυγος του Μουράτ Β΄.

Η Νάουσα ήταν χριστιανική πόλη εξ’ αρχής (εκτός από τον καδή – δικαστή και το βοεβόδα – διοικητή δεν ήταν άλλοι Οθωμανοί στην πόλη), με δικαιώματα αυτοδιοίκησης, δική της φρουρά και με σημαντικά φορολογικά προνόμια, που επέτρεψαν την γρήγορη συγκέντρωση πληθυσμού και την ανάπτυξη της χειροτεχνίας (οπλουργία, χρυσοχοΐα, υφαντουργία κ.λπ.). Καθώς με σουλτανικό διάταγμα (Χατί Σερίφ) το τουρκικό κράτος παραχώρησε στους κατοίκους της πόλης ιδιαίτερα προνόμια, που τους εξασφάλιζαν πλήρη σχεδόν αυτονομία και συνθήκες ελεύθερης ανάπτυξης, τόσο στην οικονομία όσο και σε άλλους τομείς της κοινωνικής ζωής, ήδη απ’ τον 17ο αιώνα υπάρχει ένα αστικό κέντρο με χίλια περίπου σπίτια, αμπέλια, κήπους, αγορά και παζάρι, με σημαντική οικονομική επιρροή στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας, αλλά και ευρύτερα (λόγω της θέσης στο δρόμο των καραβανιών που συνέδεε τις νοτιοβαλκανικές αγορές).

Ο 18ος αιώνας βρίσκει τη Νάουσα να έχει επιτύχει ένα αρκετά υψηλό επίπεδο ανάπτυξης. Γνωστή κυρίως για το εξαίρετο κρασί της, αναπτύσσει παράλληλα με τις παραγωγικές και τις εμπορικές, σημαντικές εκπαιδευτικές και μορφωτικές δραστηριότητες. Ο πληθυσμός της σχεδόν διπλασιάζεται σε σχέση με τον προηγούμενο αιώνα.

Αυτή η ομαλή ζωή διαταράχθηκε περί το 1795 από το σατράπη των Ιωαννίνων Αλή πασά, ο οποίος θέλησε να επιβάλλει την κυριαρχία του στη Νάουσα, στην αρχή με ειρηνικά μέσα και στη συνέχεια με επανειλημμένες εκστρατείες εναντίον της. Οι δύο πρώτες απόπειρες των δυνάμεων του Αλή πασά να καταλάβουν την πόλη αποκρούστηκαν σθεναρά από τους Ναουσαίους, οι οποίοι καταδίωξαν τους Αλβανούς προξενώντας τους βαρύτατες απώλειες. Ο Αλή ωστόσο δεν το έβαλε κάτω. Επιχείρησε και τρίτη εκστρατεία πολιορκώντας τη φορά αυτή τη Νάουσα με πολλές δυνάμεις. Απέκλεισε όλες τις εισόδους και εξόδους, διέκοψε την παροχήτου νερού και οι κάτοικοι της πόλης μπροστά στον κίνδυνο να πεθάνουν από την πείνα και τη δίψα αναγκάστηκαν σε συνθηκολόγηση και παράδοση.

Η Νάουσα υπέκυψε. Ο πρώτος άρχοντας της πόλης Ζαφειράκης Θεοδοσίου Λογοθέτης κατέφυγε στη Θεσσαλονίκη συνοδευόμενος από μερικούς συντρόφους, με σκοπό να επιτύχει την παρέμβαση του εκεί Τούρκου διοικητή για την απελευθέρωση της Νάουσας από τον Αλή Πασά. Η προσπάθεια αυτή απέτυχε κι ο Ζαφειράκης έφυγε για την Κωνσταντινούπολη, προκειμένου να ζητήσει τη μεσολάβηση της μητέρας του Σουλτάνου. Εκείνη, μόλις πληροφορήθηκε τα συμβαίνοντα ενημέρωσε το Σουλτάνο, ο οποίος με γραπτή διαταγή στον Αλή πασά τον υποχρέωσε να εγκαταλείψει τη Νάουσα. Λίγο μετά την αποχώρηση των τουρκαλβανών, ο Ζαφειράκης επέστρεψε στη Νάουσα, όπου εξελέγη και πάλι άρχοντας της πόλης η οποία σύντομα ανέκτησε την παλιά της αίγλη και όλα της τα προνόμια.

Άλλη άποψη, που ο εκπαιδευτικός και ιστορικός Θωμάς Μπλιάτκας θεωρεί σοβαρότερη και πιο κοντά στην αλήθεια είναι ότι οι κάτοικοι αυτής της νέας πόλης -Νέας Αυγούστας- ήταν Βυζαντινοί στρατιωτικοί που έδρευαν στην Μίεζα, αν συνδέσουμε το ότι η πόλη χτίσθηκε προς τιμή και τέθηκε υπό την προστασία της βασιλομήτορας Βαλιντέ Χανούμ που στη νέα οθωμανική αυτοκρατορία που δημιουργούνταν, ήταν και η Νέα Αυγούστα, συμφώνως με τα αξιώματα του Ρωμαϊκού – Βυζαντινού κράτους. Την εποχή εκείνη της επέλασης των Οθωμανών και της δημιουργίας του νέου κράτους, μόνο όσοι στρατιωτικοί συμφωνούσαν με την ειρήνη δεν πλήρωναν φόρους. Όλοι οι υπόλοιποι, ποτέ δεν απαλλάχτηκαν από τη φορολόγηση. Αυτό μπορεί να εξηγήσει και την ραγδαία ανάπτυξη της Νάουσας κατά τον 18ο αιώνα.

(Πηγές: http://xartografos.wordpress.com/2011/07/24/203-νάουσα-ηρωική-και-πρωτοπόρα/
Α. Οικονόμου, Νάουσα. Ο τόπος, το χθες και το σήμερα… Νάουσα, 2005.
Θ. Μπλιάτκα, Νάουσα, Νιάουστα, Νάουσα, Ιούλιος 2009:
http://tomasnao.files.wordpress.com/2012/02/ceb9cf83cf84cebfcf81ceafceb1-cf84ceb7cf82-ceb7cf81cf89cf8acebaceaecf82-cf80cf8ccebbceb7cf82-cebdceaccebfcf85cf83ceb1cf823.pdf)

Φόρμα Σχολίων

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
13 + 0 =

Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.