Γλυπτά εκθέματα Νάουσας

(Πηγή: Θ. Γαβριηλίδης, Τα αγάλματα της Βέροιας και της Νάουσας, Βέροια, 2004)

Η προτομή του Ζαφειράκη

Πρόκειται για χάλκινο έργο της γλύπτριας Κατερίνας Χαλεπά-Κατσάτου, που ανήκει στο Δήμο Νάουσας, και είναι τοποθετημένο στο Κιόσκι, τον Κήπο των ηρώων της Νάουσας, «στη σκιά» των ιερών πλατάνων όπου έγινε η μεγάλη σφαγή.

Ο Ζαφειράκης Θεοδοσίου Λογοθέτης (1773-1822) αγωνίστηκε γενναία και σκοτώθηκε μαχόμενος στο Σουφουλιό, σε ένα δάσος στον κάμπο, ανάμεσα στο Σταυρό και την Επισκοπή, μαζί με τον Γιαννάκη Καρατάσιο και μερικούς συντρόφους του, λίγες μέρες μετά το ολοκαύτωμα της Νάουσας.

Ο γιος του, ο Φίλιππος, ξέφυγε από το Σουφουλιό, αλλά προσπαθώντας να πάει προς την Αλβανία, συνελήφθη και μεταφέρθηκε στο Μοναστήρι, όπου και εκτελέστηκε στις 16 Απριλίου 1822.

Η γυναίκα του Ζαφειράκη, η εθνομάρτυς Ζαφειράκαινα, αιχμαλωτίστηκε στην περιοχή του Σελίου, μαζί με άλλες καπετάνισσες και την κόρη της, Ευθυμία. Η Ζαφειράκαινα βρήκε μαρτυρικό θάνατο στη Θεσσαλονίκη. Η τύχη της Ευθυμίας, αγνοείται. Σύμφωνα με ένα δημοτικό τραγούδι κλείστηκε σε κάποιο χαρέμι.

 

Η προτομή του Γεροκαρατάσιου

Πρόκειται για χάλκινο έργο της γλύπτριας Κατερίνας Χαλεπά-Κατσάτου, και βρίσκεται επίσης, στο Κιόσκι, τον Κήπο των ηρώων της Νάουσας.

Ο Γεροκαρατάσιος κατόρθωσε να γλυτώσει από το χαλασμό της Νάουσας μαζί με τους γιους του, Τσιάμη (Δημήτριο) και Κωτούλα και να συνεχίσει τους αγώνες του εναντίον των Τούρκων σε διάφορα μέρη της Νότιας Ελλάδας. Στο ολοκαύτωμα της Νάουσας έχασε το γιο του Γιαννάκη και τη γυναίκα του, η οποία αιχμαλωτίστηκε και βρήκε μαρτυρικό θάνατο στη Θεσσαλονίκη.

 

Η προτομή του Αγγελή Γάτσου

Πρόκειται για έργο του Τήνιου γλύπτη Πέτρου Μωραΐτη και βρίσκεται στο προκήπιο του Λαογραφικού Μουσείου Νάουσας, δίπλα στην προτομή του μακεδονομάχου Καπετάν Ακρίτα.

Ο Αγγελής Γάτσος (1765-1839) γλίτωσε από το χαλασμό της Νάουσας και μαζί με τον αδελφό του Πέτρο κατέφυγε στη Νότια Ελλάδα, όπου πήρε μέρος σε διάφορες μάχες εναντίον των Τούρκων, στις οποίες και διακρίθηκε.

Η γυναίκα του, οι τέσσερις κόρες του και ο γιος του Νικόλαος αιχμαλωτίσθηκαν στη Νάουσα. Έπειτα από πολλές προσπάθειες κατόρθωσε να απελευθερώσει μόνο το γιο του, ο οποίος στη συνέχεια υπηρέτησε στον ελληνικό στρατό.Ο Αγγελής Γάτσος πέθανε το 1839 γέροντας και φτωχός. Θεωρείται ως ένας από τους γενναιότερους αγωνιστές της Επανάστασης του 1821.

 

Οι προτομές των ευεργετών της Νάουσας

Στη Νάουσα υπάρχουν και τέσσερις μαρμάρινες προτομές των Ναουσαίων ευεργετών, των αδελφών Χρ. Λαναρά, Σταύρου, Θεόδωρου, Θωμά και του Φωκίωνος Πεχλιβάνου, οι οποίες βρίσκονται στο προαύλιο-προκήπιο του Γενικού Νομαρχιακού Νοσοκομείου της Νάουσας,έργα, επίσης, της Κατερίνας Χαλεπά-Κατσάτου.

Οι αδελφοί Χριστοδούλου Λαναρά και ο Φωκίων Δ. Πεχλιβάνος με την ίδρυση (1938-1940) του Νοσοκομείου κάλυψαν ένα πολύ σημαντικό κενό και δίκαια θεωρούνται από τους κορυφαίους ευεργέτες της περιοχής της Νάουσας, καθώς, εκτός από την εργασία που πρόσφεραν σε χιλιάδες άνδρες και γυναίκες στα εργοστάσιά τους, φρόντιζαν και για την καλή τους υγεία! Οι αδελφοί Χριστοδούλου Λαναρά και ο Φωκίων Πεχλιβάνος, δεν ήταν μόνο επιχειρηματίες (βιομήχανοι). Ήταν προπάντων άνθρωποι. Οι ευεργεσίες τους ήταν πολλές. Αγάπησαν τη γενέτειρά τους όσο λίγοι.

Η ανάθεση φιλοτέχνησης των προτομών τους στη μεγάλη γλύπτρια Κατερίνα Χαλεπά-Κατσάτου και η απόδοση του ονόματός τους στην οδό που περνάει μπροστά από το Νοσοκομείο «Οδός Αδελφών Λαναρά και Φωκίωνος Πεχλιβάνου» ήταν εκπλήρωση ιερού χρέους των Ναουσαίων στους άξιους συμπολίτες τους.

 

Η προτομή του Γρηγόριου Τρόμπακα

Στην πλατεία Διοικητηρίου της Νάουσας στέκεται μόνη και σαν φτιαγμένη για κάποια άλλη τοποθεσία, η προτομή ενός άλλου μεγάλου ευεργέτη της Νάουσας, του Γρηγορίου Τρόμπακα.

Η προτομή του Γρηγορίου Τρόμπακα είναι κατασκευασμένη από χαλκό, ενώ το μετρίου ύψους βάθρο της πρέπει να είναι μαρμάρινο. Ο γλύπτης μέχρι στιγμής είναι άγνωστος.

Ο Γρηγόριος Τρόμπακας ήταν πολύ γνωστός για την μεγάλη δωρεά του «δάσους Κανέλη» στο Δήμο της Νάουσας. Ένιωθε περήφανος γιατί, στα τέλη του βίου του, είχε εκπληρώσει το όνειρο μιας ζωής, να ευεργετήσει τη γενέτειρά του, από την οποία απουσίαζε πολλά χρόνια όντας μετανάστης στην Αμερική, όπου και πρόκοψε.

 

Το Ηρώο της Νάουσας

Το ηρώο της Νάουσας είναι τοποθετημένο ανάμεσα στη Λέσχη Αξιωματικών και το Κιόσκι (τον κήπο των Ηρώων), απέναντι από τον αρχαιότερο Παιδικό Σταθμό της πόλης με ορίζοντα ανοιχτό προς τον απέραντο κάμπο, που φτάνει, όταν η ατμόσφαιρα είναι καθαρή, ως τη Θεσσαλονίκη.

Είναι μια σύνθεση του γλύπτη Λάζαρου Λαμέρα. Αποτελείται από τον ανδριάντα ενός Μακεδονομάχου Οπλαρχηγού τοποθετημένου επάνω σε μετρίου ύψους βάθρο. Πίσω από τον ανδριάντα υψώνεται ένας ψηλός βωμός με «αναμμένο» πυρσό στην κορυφή. Όλη η σύνθεση είναι κατασκευασμένη από λευκό μάρμαρο, ενώ έχει και τρεις ανάγλυφες πλάκες από χαλκό, οι οποίες είναι τοποθετημένες στο ψηλότερο μέρος του βωμού, και παρουσιάζουν σκηνές από το ολοκαύτωμα του 1822, τον Μακεδονικό Αγώνα και τον Εμφύλιο Πόλεμο.

 

Η προτομή του Καπετάν Ακρίτα

Στο προκήπιο του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου της Νάουσας, στην οδό Αγίου Δημητρίου, δίπλα στην προτομή του ήρωα της Επανάστασης του 1821 Αγγελή Γάτσου, βρίσκεται η προτομή του Καπετάν Ακρίτα, τοποθετημένη επάνω σε μαρμάρινο βάθρο.

Η προτομή του Καπετάν Ακρίτα, είναι χάλκινη, έργο του γλύπτη Πέτρου Μωραϊτη.

Ο Μαζαράκης – Αινιάν Κωνσταντίνος (1869-1949) ήταν αξιωματικός πυροβολικού. Πήρε μέρος πρώτα στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 ως αξιωματικός πυροβολαρχίας. Έπειτα ως μακεδονομάχος με το ψευδώνυμο «Καπετάν Ακρίτας» στον μακεδονικό Αγώνα (1904-1908). Στους Βαλκανικούς πολέμους 1912-1913 ευτύχησε να μπει πρώτος ως απελευθερωτής σε πολλές μακεδονικές πόλεις. Το 1919 έγινε υποστράτηγος και ανέλαβε τη διοίκηση της μεραρχίας Ξάνθης. Αποστρατεύθηκε με αίτησή του το 1926. Πέθανε το 1949.


Το μνημείο της Εθνικής Αντίστασης

Το μνημείο της Εθνικής Αντίστασης της Νάουσας είναι μια σύνθεση και αποτελείται από μια χάλκινη ανάγλυφη παράσταση τεσσάρων μορφών σε παράταξη, με υψωμένο το λάβαρο της Εθνικής Αντίστασης.

Η παράσταση αυτή είναι αναρτημένη στο επάνω μέρος ψηλής βαθμιδωτής στήλης κατασκευασμένης από πωρόλιθους. Λίγο πιο κάτω από το ανάγλυφο υπάρχει κολλημένη μαρμάρινη πλάκα που φέρει την εξής επιγραφή:

«Εθνική Αντίσταση
ΕΑΜ – ΕΛΑΣ – ΕΠΟΝ
1941-1944
Το Μνημείο της Εθνικής Αντίστασης της Νάουσας, βρίσκεται στην Πλατεία Ειρήνης, δίπλα στη νότια όχθη της Αράπιτσας και οκαλλιτέχνης του έργου είναι μέχρι στιγμής άγνωστος».

Φόρμα Σχολίων

Plain text

  • Δεν επιτρέπονται ετικέτες HTML.
  • Διευθύνσεις ιστού και e-mail μετατρέπονται αυτόματα σε παραπομπές.
  • Αυτόματες αλλαγές γραμμών και παραγράφων.
CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
12 + 3 =

Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.